Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sóc Trăng
Chào mừng bạn đến với Cổng Thông tin điện tử Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sóc Trăng
Sơ đồ site | Góp ý | Hỏi đáp
English

Văn hoá - Gia đình
Sự tương đồng và khác biệt của dàn nhạc Pinpeat của Sóc Trăng với các nơi khác (01/10/2020)

 Dàn Pinpeat (ngũ âm) hiện nay, ở các chùa Khmer Nam bộ nói chung và các chùa Khmer Sóc Trăng nói riêng đều được mua từ Trà Vinh hoặc Campuchia. Cách chế tác các nhạc cụ Pinpeat tương đối giống nhau về chất liệu, kích cỡ, âm sắc và cả thang âm. Vì vậy, cơ bản dàn nhạc Pinpeat của người Khmer Sóc Trăng có những nét tương đồng với dàn nhạc của các tỉnh lân cận. Tuy nhiên, do những yếu tố tác động, dàn nhạc Pinpeat của người Khmer Sóc Trăng cũng có những điểm khác.

 

 
Dàn nhạc ngũ âm chùa Sâng Ker xã Trường Khánh

    Bài bản dàn nhạc Pinpeat không có tác giả (không người sáng tác), lúc đầu các nhạc công hòa tấu bằng cách dựa theo chủ đề nhịp điệu của trống Skô Thum và Skô Samphô. Nhạc công trình tấu theo cảm nhận về tính chất trang trọng nghi lễ và cảm xúc, cũng giống như “ Nhạc tài tử” Nam Bộ dựa theo “lồng bản” mà sáng tạo những giai điệu hết sức tinh tế, linh hoạt. Từ những lối hòa tấu đó đã hình thành các bản nhạc Pinpeat, những bản nhạc này được lưu truyền qua lối truyền ngón, truyền khẩu, truyền phong cách, tiết tấu riêng  biệt của từng loại nhạc cụ, không dựa trên nốt nhạc được ghi thành văn bản, nên các bài bản thường bị “tam sao thất bản”. Mặt khác nhiều nghệ nhân không nhớ chính xác bài bản nên tự phóng tác lại những nét chủ đề. Tiến sĩ Sơn Ngọc Hoàng – giảng viên Khoa âm nhạc Trường Cao đẳng cộng đồng Sóc Trăng phân tích : “ Các dàn nhạc Pinpeat ở mỗi chùa tại Sóc Trăng đã có sự khác nhau, nếu so với Trà Vinh, Hậu Giang, Bạc Liêu … lại càng có sự khác biệt, bởi vì nó còn chịu ảnh hưởng tính cách, lối sống, tình cảm của người dân từng vùng nữa. Cùng một bản nhạc, nhưng mỗi vùng tấu diễn có sự khác nhau … cùng một lễ hội nhưng mỗi vùng chọn đánh các bài bản khác nhau … Nếu so sánh từng nhạc cụ trong dàn nhạc, thì lối đánh lại càng khác biệt. Mỗi dàn nhạc thường do một nghệ nhân đảm nhận hay một “ nhạc trưởng” chịu trách nhiệm hướng dẫn cho từng nhạc công. Mỗi người nghệ nhân, nhạc trưởng, chỉ huy có lối trình diễn, hướng dẫn khác, nên các nhạc công tuy sử dụng cùng loại nhạc cụ, cùng bản nhạc nhưng mỗi người trình diễn khác nhau”.
    Về yếu tố chủ quan, ở Sóc Trăng dàn nhạc Pinpeat của Đoàn nghệ thuật Khmer Sóc Trăng còn cải biên nhạc cụ, thay đổi thang âm, kết hợp với các nhạc cụ hiện đại, hòa âm theo lối phương Tây. Các tác phẩm được dàn dựng vừa mang tính truyền thống, vừa mang tính hiện đại, tạo phong cách mới, hướng đi mới cho dàn nhạc Pinpeat. Nghệ sĩ ưu tú Lâm Vĩnh Phương cho biết : “ Ở một số chùa trong tỉnh Sóc Trăng dàn nhạc Pinpeat được các nhạc công dàn dựng các tác phẩm thuộc thể loại nhạc nhẹ, những ca khúc của người Kinh, người Hoa như bài “ Tiếng chày trên sóc Bom Bo” của Xuân Hồng; “ Trống cơm” dân ca Đồng bằng Bắc Bộ; “Mamahao” dân ca của người Hoa … ngoài ra, hiện nay dàn nhạc Pinpeat ở Sóc Trăng còn phục vụ cho khách du lịch đến chùa khi cần”.
 


Dàn nhạc Pinpeat của Đoàn nghệ thuật Khmer Sóc Trăng cùng lên sân khấu hòa âm cùng ca khúc của người Kinh


     Dàn nhạc Pinpeat biểu trưng cho âm nhạc Khmer, là nhân tố phát triển nghệ thuật âm nhạc, yếu tố quan trọng trong sinh hoạt tinh thần của người Khmer Nam Bộ nói chung của tỉnh Sóc Trăng nói riêng. Hoạt động của dàn nhạc có mặt trong các sinh hoạt văn hóa của người Khmer, đặc biệt trong những lễ quan trọng như : Ook om bok, dâng y, dâng bông, lễ tang … Người Khmer từ lúc sinh ra tai đã quen nghe tiếng nhạc Pinpeat và đến lúc mất đi thì tiếng nhạc thiêng liêng ấy cất lên lời đưa tiễn. Bên cạnh đó, những âm sắc của nhạc Pinpeat là nền tảng cho sự phát triển của âm nhạc dân tộc. Nhạc Pinpeat diễn tấu được rất nhiều bài bản lớn của âm nhạc “bác học” cũng như những làn điệu dân gian và được đưa lên sân khấu để biểu diễn.
     Về các bài bản, nhạc Pinpeat của người Khmer Sóc Trăng có giá trị vô cùng to lớn ở nhiều góc độ : Giá trị lịch sử, giá trị nghệ thuật, giá trị tinh thần … bởi nó mang bản sắc truyền thống văn hóa rất cao … Tuy nhiên, hiện nay, các bài bản nhạc Pinpeat vẫn chưa được ghi lại bằng văn bản nốt nhạc, để giữ gìn, bảo tồn. Hiện nay, đứng trước sự bùn nổ thông tin và phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường; sự giao lưu văn hóa giữa các vùng, các dân tộc trong và ngoài nước, ít nhiều có những tác động qua lại, nếu không kịp thời sưu tập bảo tồn, nhạc Pinpeat ngày càng mai một, bởi các nghệ nhân lớn tuổi mất đi kéo theo sự mất dần các bài bản âm nhạc truyền thống do lối truyền ngón, truyền khẩu – đó là mất mát không gì bù đắp được.
     Dàn nhạc Pinpeat truyền thống có những quy định ràng buộc, quy định phạm vi hoạt động, song trong điều kiện xã hội, môi trường sống có những thay đổi đã tiếp thu, cải tiến và phát triển, khẳng định được vị thế trong nền âm nhạc Khmer Nam Bộ. Dàn nhạc Pinpeat, giữ vai trò rất quan trọng trong sinh hoạt văn hóa của người Khmer ở Sóc Trăng, dàn nhạc này có sự gắn bó mật thiết với sinh hoạt lễ hội, tang ma, và sân khấu biểu diễn trong cuộc sống. Trong quá trình cộng cư của nhiều tộc người của vùng đất Nam Bộ (Kinh, Khmer, Hoa) và sự hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, dàn nhạc Pinpeat được cải biên nhạc cụ, thay đổi thang âm, kết hợp với các nhạc cụ hiện đại vừa mang tính truyền thống, vừa tính hiện đại, tạo phong cách mới. Sự tiếp thu những yếu tố hiện đại trên cơ sở nhạc cụ truyền thống là hướng đi mới để bảo tồn và phát triển phù hợp. Do đó, dàn nhạc Pinpeat của người Khmer Sóc Trăng có những tương đồng và khác biệt so với những nơi khác.

                           

Bài và ảnh: Sóc Ca

Các tin đã đưa:

Trang đầu Trang trước 12345678910 Trang sau Trang cuối

Hình ảnh hoạt động
Skip portlet Portlet Menu


Hit counter
Số lượt truy cập: 
0 6 1 7 8 9 3 5
Cơ quan chủ quản: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Sóc Trăng
Địa chỉ liên hệ: 50 Lê Duẩn, TP. Sóc Trăng, Tỉnh Sóc Trăng
Điện thoại: (02993) 821704 Fax: (02993) 825702 Email: websitesovhttdlsoctrang@yahoo.com.vn
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên internet
Số: 03/GP-TTĐT ngày 13/01/2010 do Cục quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Bộ Thông tin và Truyền thông cấp
@ Ghi rõ nguồn "Cổng thông tin điện tử Sở VHTTDL tỉnh Sóc Trăng" khi phát hành lại thông tin từ Cổng thông tin này.