Cổng thông tin điện tử Sở Khoa học công nghệ tỉnh Sóc Trăng
 
 
 
Liên kết website
Skip portlet Portlet Menu
 
 
Hit counter
Lượt truy cập
0 3 2 2 2 8 7 7
 
 
 
 
 
Tin Khoa học Công nghệ
Sản xuất Chitin, Chitosan từ phụ phẩm tôm
(15/10/2018)

Sự phát triển nhanh của ngành nuôi, chế biến tôm đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao giá trị xuất khẩu tôm của nước ta. Tuy nhiên, trong quá trình chế biến đã tạo ra khối lượng lớn phụ phẩm. Chitin, Chitosan có thể được chế biến từ các nguồn nguyên liệu khác nhau như: Phụ phẩm thủy sản, vi nấm, vi khuẩn,... Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu chủ yếu để sản xuất Chitin, Chitosan thương mại hiện nay là vỏ tôm (tôm sú và tôm thẻ chân trắng); là sản phẩm được ứng dụng rộng rải trong các lĩnh vực như: thực phẩm, nông nghiệp, nuôi thủy sản, môi trường, y học,…

Theo thống kê của Trường Đại học Nha Trang, khối lượng phụ phẩm tôm của nước ta năm 2017 khoảng 325.700 tấn chiếm khoảng 45%-50% tổng lượng tôm của cả nước và dự báo trong thời gian tới khối lượng phụ phẩm tôm sẽ tăng lần lượt là 374.600 tấn vào năm 2020 và 2025 là 518.800 tấn. Chitin là polyme tự nhiên phổ biến trong tự nhiên, có cấu trúc hóa học gần giống như xenlulo, có thể được xem là dẫn xuất của xenlulo với nhóm acetamido ở vị trí cacbon số 2. Trong lĩnh vực thủy sản, Chitin đóng vai trò là thành phần chính tạo nên độ cứng chắc cho vỏ của giáp xác; liên kết chặt chẽ với protein, canxi cacbonat và nhiều hợp chất hữu cơ khác. Chitosan là một dẫn xuất của Chitin được hình thành khi thay thế các nhóm acetyl (quá trình deacetyl hóa) bằng các nhóm amino và thường ở dạng bột, có màu trắng ngà.



Cấu trúc hóa học của Chitin

Cấu trúc hóa học của Chitosan


Trong xu hướng hiện nay, việc sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng từ phụ phẩm tôm nhằm sử dụng hiệu quả nguyên liệu, đồng thời tiến tới quy trình sản xuất không chất thải. Do đó, ngoài việc thu nhận Chitin, Chitosan từ phụ phẩm tôm, còn có thể thu nhận các sản phẩm có giá trị khác như: Protein, astaxanthin, lipid, khoáng chất,… việc sản xuất Chitin, Chitosan có thể được thực hiện bằng 03 nhóm phương pháp chính gồm: phương pháp hóa học, phương pháp sinh học và phương pháp kết hợp giữa phương pháp hóa học và sinh học (Nguyễn Thị Đan Phượng và cộng sự, 2016) và được thể hiện qua sơ đồ sau:

 

Sơ đồ tổng quát quy trình sản xuất Chitin, Chitosan từ phụ phẩm tôm


Tại Hội thảo quốc tế “Công nghệ và giải pháp nâng cao giá trị ngành phụ phẩm tôm Việt Nam” PGS.TS. Trang Sĩ Trung - Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho rằng hiện nay, Chitin và Chitosan được ứng dụng trong một số lĩnh vực sau:


- Trong thực phẩm: Chitin và Chitosan là hợp chất polyme tự nhiên, an toàn với những tính chất đặc trưng như: Khả năng kháng nấm, vi khuẩn; chất chống ôxy hóa nên được sử dụng trong việc bảo quản thực phẩm giúp kéo dài thời gian bảo quản rau quả, thịt,…; chất phụ gia dùng trong chế biến một số loại thức uống (nước táo, nước vải, nước cà chua, rượu,…); thực phẩm chức năng, thức ăn cho trẻ em; tạo gel, hấp phụ màu thực phẩm,… Ngoài ra, Chitosan cũng được sử dụng trong sản xuất chả giò, xúc xích.


- Trong nông nghiệp, thủy sản và xử lý môi trường nước: Chitin, Chitosan được sử dụng như chất hỗ trợ cho việc tăng cường sự hoạt động của các vi sinh vật có lợi trong đất, bọc các hạt giống nhằm ngăn ngừa sự tấn công của nấm trong đất và tăng cường khả năng nảy mầm của hạt; kích thích sinh trưởng, tăng khả năng miễn dịch, kháng bệnh, nấm,... và tăng năng suất cho cây trồng. Bên cạnh đó, Chitosan được sử dụng như là chất bổ sung vào thức ăn cho động vật thủy sản (chất bao bọc giúp làm chậm quá trình tan trong nước của viên thức ăn, chất mang Vitamin), giúp tăng hiệu quả sử dụng thức ăn, giúp tôm, cá tăng trưởng nhanh; kháng vi khuẩn, kiểm soát bệnh (được sử dụng như là chất kháng sinh); hấp phụ, tạo phức với các ion kim loại trong nước, khả năng keo tụ, làm trong nước, góp phần xử lý môi trường nước nói chung và trong nuôi thủy sản nói riêng. Ngoài ra, Chitosan cũng được dụng như là tác nhân để thu hồi protein, hấp phụ chất màu từ nước thải công nghiệp.


- Trong y học, công nghê sinh học: Nhờ tính chất quan trọng như: tính tương thích sinh học cao, tự phân hủy sinh học, không độc; khả năng tạo màng, kháng vi khuẩn, nấm,… Chitin, Chitosan được nghiên cứu, ứng dụng khá phổ biến trong y học như: kiểm soát quá trình giải phóng thuốc, thuốc giảm béo, thuốc chữa bệnh về khớp, trị bỏng, chỉ y khoa, da nhân tạo, chất chống đông máu, tái tạo xương, mang bao thuốc; làm lành vết thương, chống nhiễm trùng,… Ngoài ra, chúng cũng được ứng dụng trong công nghệ nuôi cấy tế bào động, thực vật; cố định enzyme, tế bào; chất mang cho AND, cảm biến sinh học.


Việc tận dụng nguồn phụ phẩm tôm để sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao là yêu cầu đối với sự phát triển ngành tôm của Việt Nam, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời gian tới.

Lâm Văn Tùng

Tin đã đưa

Trang đầu Trang trước 12345678910 Trang sau Trang cuối
 
 
 

 
 
 
Hình ảnh hoạt động
Skip portlet Portlet Menu
 
Chuyên mục KHCN
Skip portlet Portlet Menu